Công tác nội chính

“Tiếp dân là “chìa khoá” gỡ điểm “nóng” ngay từ cơ sở”

(Thanh tra)- “Tiếp công dân, nhất là tiếp công dân của người có thẩm quyền, người đứng đầu đóng vai trò rất quan trọng, đó là “chìa khoá” gỡ những điểm “nóng” khiếu nại (KN), tố cáo (TC) ngay từ cơ sở”, Trưởng Ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh như vậy khi chia sẻ với PV Báo Thanh tra.

(Thanh tra)- “Tiếp công dân, nhất là tiếp công dân của người có thẩm quyền, người đứng đầu đóng vai trò rất quan trọng, đó là “chìa khoá” gỡ những điểm “nóng” khiếu nại (KN), tố cáo (TC) ngay từ cơ sở”, Trưởng Ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh như vậy khi chia sẻ với PV Báo Thanh tra.

“Tiếp dân là “chìa khoá” gỡ điểm “nóng” ngay từ cơ sở” 
Trưởng Ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải. Ảnh: Giang Hương

Những con số “biết nói”

+ Thưa bà, “lười” tiếp công dân của người đứng đầu được xem là căn nguyên ảnh hưởng đến kết quả giải quyết KN, TC. Nhìn lại năm 2019, qua giám sát, bà thấy bệnh “lười” này có thuyên giảm không?

Bà Nguyễn Thanh HảiBan Dân nguyện là cơ quan của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, được giao giám sát việc giải quyết đơn thư KN, TC của công dân. Phải nói rằng, năm qua, trách nhiệm tiếp công dân, giải quyết KN, TC thuộc thẩm quyền của các bộ, ngành, địa phương tiếp tục có sự chuyển biến hết sức tích cực.

Đặc biệt, khi giám sát thực tế “mắt thấy, tai nghe” ở địa phương, và qua đánh giá từ các bản báo cáo gửi về Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, tôi thấy trách nhiệm tiếp công dân của chủ tịch UBND các cấp đã tăng lên rõ rệt so với các kỳ báo cáo trước.

Nếu năm 2018, tỷ lệ tiếp dân của chủ tịch cấp tỉnh chỉ 48%, thì năm 2019 đã tăng lên 67%. Một số địa phương, chủ tịch UBND tỉnh tiếp định kỳ đầy đủ theo quy định như: Hà Nội, Quảng Ninh, Bình Phước, Kiên Giang, Thái Bình...

Hay tỷ lệ bình quân chủ tịch UBND cấp xã tiếp công dân định kỳ cũng tăng từ 23% năm 2018 lên 51% năm 2019. Làm bài toán nhỏ, chúng ta có những con số rất hay. Cả nước có trên 11 nghìn xã; mỗi tháng, chủ tịch xã tiếp dân 4 buổi, như vậy, một năm sẽ có hàng trăm nghìn buổi tiếp dân của chủ tịch cấp xã. Điều này, đã góp phần giảm đơn thư KN, TC, vì nhiều vụ đã được giải quyết từ cấp cơ sở.

Các bộ trưởng cũng đã trực tiếp tiếp công dân định kỳ; tổ chức cho các lãnh đạo bộ tiếp theo lĩnh vực được phân công phụ trách; đồng thời thường xuyên chỉ đạo người đứng đầu các cơ quan, đơn vị trực thuộc bộ thực hiện việc tiếp công dân và giải quyết KN, TC theo quy định của pháp luật.

Đó chỉ là những con số, nhưng là những con số “biết nói”, rằng công tác tiếp công dân của người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương đã có bước tiến rõ rệt.

+ Theo bà, đâu là nguyên nhân giúp bệnh “lười” tiếp công dân của lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương được điều trị chuyển biến tốt như vậy?

Bà Nguyễn Thanh HảiCó rất nhiều nguyên nhân. Trong đó, có thể nói đến là các báo cáo giám sát của Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã nêu đích danh một số chủ tịch tỉnh, huyện, xã chưa tiếp dân đúng yêu cầu. Đặc biệt, dù giám sát chuyên đề, bao giờ cũng có nội dung giám sát về công tác tiếp dân, giải quyết KN, TC.

Tiếp đó là sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự vào cuộc rốt ráo của Thanh tra Chính phủ. Tôi khá ấn tượng khi thấy Thanh tra Chính phủ đã tăng cường tập huấn nghiệp vụ công tác tiếp công dân; ra nhiều văn bản hướng dẫn, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng về công tác tiếp công dân, giải quyết KN, TC, nhất là trong việc giải quyết các vụ việc KN, TC phức tạp, tồn đọng, kéo dài.

Rồi công tác thanh tra, kiểm tra người đứng đầu trong việc thực hiện các quy định của pháp luật về tiếp công dân, giải quyết KN, TC đã được tăng cường, kết luận thanh tra, kiểm tra đều đã chỉ ra những tồn tại, hạn chế cần khắc phục…

Mục đích cuối cùng là bảo đảm quyền của người dân

+ Với những con số "biết nói" đó, bà đã thấy yên tâm về công tác tiếp dân, giải quyết KN, TC chưa?

Bà Nguyễn Thanh HảiTôi vẫn còn một số lo lắng! Với sự phát triển chung của đất nước, một số vùng, miền phát triển “nóng” thì cũng phát sinh các vụ việc mới, như phản ứng gay gắt của người dân khi chính quyền địa phương triển khai các dự án nhà máy xử lý rác; chuyển đổi mô hình từ chợ truyền thống sang trung tâm thương mại, hay tình trạng tranh chấp, mâu thuẫn ở các nhà chung cư cao tầng…

Chúng tôi đã kiến nghị các cơ quan chức năng rà soát xem hành lang pháp lý những vấn đề mới đó có “lỗ hổng” gì, chồng chéo gì cần khắc phục, sửa đổi để giảm nguy cơ tiềm ẩn KN bức xúc, đông người.

Bên cạnh đó, công tác tiếp công dân định kỳ của người đứng đầu bộ, ngành, của chủ tịch UBND các cấp tuy đã tăng nhưng vẫn chưa thực hiện được đầy đủ theo quy định của pháp luật.

“Phần mềm Cơ sở dữ liệu Quốc gia về KN, TC đã được Thanh tra Chính phủ kết nối, tập huấn cho các bộ, ngành, địa phương. Nhưng chúng tôi thấy việc cập nhật, sử dụng còn lúng túng, chưa kịp thời. Tôi mong, Thanh tra Chính phủ kiểm tra, đánh giá việc triển khai thực hiện, cũng như bổ sung kết nối đến các cơ quan khối Quốc hội.

Trong thời đại công nghệ 4.0, khi dữ liệu được kết nối, chúng ta sẽ giảm chuyển đơn thư lòng vòng, đơn thư trùng rất nhiều. Vì một người dân kiến nghị một vấn đề có thể làm 100 bức thư, gửi 100 cơ quan, có Cơ sở dữ liệu Quốc gia sẽ biết được vụ việc đó đang được cơ quan nào, cấp nào giải quyết thì sẽ không chuyển đơn nữa, vừa tránh làm rối thêm tình hình, vừa đỡ tốn công sức và minh bạch hơn” - Trưởng Ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải nói.

Khi đi giám sát, rất nhiều lãnh đạo ở địa phương nói với tôi rằng, không thể tiếp công dân đúng ngày theo quy định, vì phải đi họp. Ông chủ tịch xã định tiếp công dân thì ông huyện bảo hôm đó họp.

Vì vậy, theo tôi, trong tỉnh nên thống nhất lịch tiếp công dân, ví dụ chiều thứ 6 hàng tuần, chủ tịch xã tiếp công dân hay huyện tiếp công dân vào ngày 15 và 30 hàng tháng… để không bố trí lịch họp trùng.

Tôi vẫn nhấn mạnh, công tác tiếp công dân, đặc biệt là tiếp công dân của người có thẩm quyền, người đứng đầu đóng vai trò quan trọng nhất, là “chìa khoá” gỡ những điểm “nóng” KN, TC ngay từ cơ sở. Còn khi đã tiếp dân chu đáo rồi, lắng nghe rồi, giải quyết rồi mà người dân vẫn KN, TC, thì tôi nghĩ đó là những vụ khó, phức tạp, cần sự vào cuộc của cấp trên.

Một vấn đề nữa tôi còn băn khoăn là việc công khai, minh bạch lịch tiếp công dân của người đứng đầu. Ngay ở Hà Nội, hỏi một người dân bất kỳ xem có biết ngày chủ tịch phường nơi mình sống tiếp dân hôm nào, tôi dám khẳng định, tỷ lệ không biết khá cao. Trong khi, chúng tôi tìm hiểu thấy, người dân đi KN, ai cũng mong muốn được gặp người đứng đầu. Cho nên, cần phải đẩy mạnh tuyên truyền, công khai, minh bạch.

+ Đúng là năm 2019, số lượng các vụ KN, TC giảm, nhưng tình hình sẽ còn diễn biến phức tạp. Có ý kiến cho rằng, nếu không tập trung giải quyết, nhất là các vụ KN, TC phức tạp, kéo dài, thì năm nay (2020) - năm diễn ra Đại hội Đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII, sẽ bùng phát nhiều điểm “nóng”?

Bà Nguyễn Thanh HảiNăm Đại hội Đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội Đảng toàn quốc, đơn thư chủ yếu liên quan đến công tác nhân sự. Tuy nhiên, khi người dân KN, TC lĩnh vực đất đai, giải phóng mặt bằng… có thể “xoáy sâu” vào KN, TC cán bộ giải quyết vụ việc đó, nên một vụ việc đã phức tạp nay lại phức tạp gấp đôi. Tôi thấy, Chính phủ đã dự báo được tình hình và đã đề ra rất nhiều giải pháp.

Còn những vụ KN, TC phức tạp, kéo dài là một trong những trăn trở khi tôi đi giám sát. Quả thực, có những vụ rất khó, vì luật pháp đã thay đổi rồi. Để giải quyết dứt điểm, rất cần sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương, cũng như sự chỉ đạo của Thủ tướng, Phó Thủ tướng Thường trực.

Mục đích cuối cùng trong giải quyết KN, TC là làm sao để quyền lợi của người dân được bảo đảm. Điều này sẽ góp phần ổn định tình hình an ninh, trật tự và giá trị này nhiều khi còn to lớn hơn giá trị vật chất. Tất nhiên, không phải vì thế mà nhân nhượng với những kẻ lợi dụng quyền tự do dân chủ, quyền KN, TC để trục lợi hay lôi kéo, kích động, phá hoại, chống đối Đảng, Nhà nước.

+ Bên cạnh đó, theo bà, có cần tăng cường hơn nữa thanh tra trách nhiệm người đứng đầu trong công tác tiếp dân, giải quyết KN, TC?

Bà Nguyễn Thanh HảiRất cần thiết! Cá nhân tôi vẫn kiến nghị Thanh tra Chính phủ tăng cường thanh tra trách nhiệm. Rõ ràng, khi báo cáo giám sát và kết luận của Thanh tra Chính phủ nêu rõ “địa chỉ” chưa tiếp dân đầy đủ, giải quyết KN, TC chưa đúng, thì sau đó đã có chuyển biến rất lớn.

Tuy nhiên, xử lý cán bộ vi phạm trong việc thực hiện quy định của pháp luật về tiếp công dân, giải quyết KN, TC thuộc thẩm quyền còn ít, chủ yếu rút kinh nghiệm, nhắc nhở, nên chưa đủ tính răn đe. Nếu chúng ta xử lý nghiêm một số vụ và công khai rõ ràng… thì chắc chắn thời gian tới, công tác này sẽ tốt lên rất nhiều.

Thanh tra trách nhiệm người đứng đầu trong công tác tiếp dân, giải quyết KN, TC là một trong những điều tôi rất kỳ vọng với Thanh tra Chính phủ và ngành Thanh tra.

+ Xin trân trọng cảm ơn bà!

Giang Hương (Thực hiện)/thanhtra.com.vn